Google Analytics 4: Azərbaycanda Bizneslərin Bilməli Olduğu Hər Şey
Keçən il bir tanışım mənə zəng elədi. Bakıda orta ölçülü bir onlayn mağazası var idi və ayda 3000 manat reklama xərcləyirdi. "Nəticə yoxdur," dedi. Soruşdum: "Hansı kanaldan ən çox satış gəlir?" Cavab verə bilmədi. "Google Analytics quraşdırmısan?" Sükut. Sonra məlum oldu ki, saytında Universal Analytics kodu var idi — amma Google artıq 2023-cü ildə UA-nı bağlayıb. Yəni, bir il yarım ərzində heç bir data toplanmamışdı. 3000 manat aylıq — kor-koranə.
Bu, təkcə onun problemi deyil. Azərbaycanda bizneslərin böyük hissəsi ya analitikadan istifadə etmir, ya da köhnə alətlərlə işləyir. Google Analytics 4 (GA4) isə tamamilə yeni bir sistemdir — köhnə Universal Analytics-dən fərqli olaraq event-based (hadisə əsaslı) modelə keçib. Bu məqalədə GA4-ü sıfırdan qurmağı, əsas metriklərini, kampaniya izləmə üsullarını və Azərbaycan biznesləri üçün ən vacib hesabatları ətraflı izah edəcəyəm.
GA4 Nədir və Niyə Universal Analytics-dən Fərqlidir?
Universal Analytics (UA) 2005-ci ildən bəri mövcud idi və internet dünyasının tamamilə fərqli bir dövrü üçün yaradılmışdı. O vaxt insanlar əsasən kompüterlərdən sayta girirdilər, sessiya (oturum) anlayışı aydın idi: istifadəçi sayta daxil olur, bir neçə səhifəyə baxır, çıxır. UA bu modeli əsas götürmüşdü.
Amma dünya dəyişdi. StatCounter məlumatlarına görə, Azərbaycanda internet trafikinin 70%-dən çoxu mobil cihazlardan gəlir. İnsanlar bir gündə eyni sayta telefondan, planşetdən və kompüterdən girə bilirlər. UA bu istifadəçini üç ayrı sessiya kimi sayırdı — GA4 isə onu bir istifadəçi kimi tanıya bilir.
GA4-ün əsas fərqləri bunlardır:
| Xüsusiyyət | Universal Analytics (UA) | Google Analytics 4 (GA4) |
|---|---|---|
| Data modeli | Sessiya əsaslı (session-based) | Hadisə əsaslı (event-based) |
| Cross-platform izləmə | Məhdud | Veb + mobil app birləşdirilmiş |
| Privacy (məxfilik) | Cookie-lərə tam asılılıq | Cookiesiz dünya üçün hazırlanıb |
| AI/ML imkanları | Demək olar ki, yoxdur | Proqnozlaşdırıcı metrikalar (predictive metrics) |
| Bounce Rate | Əsas metrik | Engagement Rate ilə əvəzlənib |
| BigQuery inteqrasiyası | Yalnız 360 (pullu) versiyada | Pulsuz versiyada da mövcud |
| Data saxlama müddəti | Limitsiz | Maksimum 14 ay |
Qısaca desək, GA4 müasir internet reallığı üçün yaradılıb. Cookie-lər tədricən aradan qalxır, istifadəçilər çoxlu cihazlardan istifadə edir, məxfilik qanunları (GDPR, ePrivacy) güclənir. GA4 bütün bunlara cavab verir.
GA4-ü Sıfırdan Qurmaq: Addım-Addım
1. Google Analytics Hesabı Yaratmaq
analytics.google.com saytına daxil olun. Google hesabınızla giriş edin. "Start measuring" düyməsinə basın. Hesab adını yazın — bu, şirkətinizin adı ola bilər. Data sharing parametrlərini seçin (hamısını aktiv saxlamağı məsləhət görürəm, çünki benchmark data sizə sənayə müqayisələri verir).
2. Property Yaratmaq
Property adını daxil edin (məsələn, "MağazaAdı - Vebsayt"). Vaxt zonasını "Azerbaijan" olaraq, valyutanı isə AZN olaraq seçin. Bu çox vacibdir — əks halda bütün gəlir hesabatları yanlış valyutada göstəriləcək. Çox gördüyüm səhvlərdən biri budur: vaxt zonası UTC-də qalır və hesabatlar gecə yarısını yanlış hesablayır.
3. Data Stream Yaratmaq
"Web" seçin. Saytınızın URL-ni daxil edin. Stream adını yazın. "Enhanced Measurement" — bunu mütləq aktiv saxlayın. Bu funksiya avtomatik olaraq scroll, outbound click, site search, video engagement və file download hadisələrini izləyir. Heç bir əlavə kod yazmadan!
4. İzləmə Kodunu Sayta Əlavə Etmək
İki yol var:
a) Birbaşa HTML-ə əlavə: GA4 sizə "G-XXXXXXXXXX" formatında bir Measurement ID verəcək. Google-un verdiyi gtag.js kodunu saytınızın hər səhifəsinin <head> hissəsinə əlavə edin.
b) Google Tag Manager (GTM) vasitəsilə — TÖVSIYƏ OLUNAN: GTM istifadə edin. Çünki GTM sizə gələcəkdə istənilən yeni tag-ı saytın koduna toxunmadan əlavə etmə imkanı verir. Facebook Pixel, LinkedIn Insight Tag, TikTok Pixel — hamısını GTM-dən idarə edə bilərsiniz.
GTM üçün addımlar: tagmanager.google.com-da hesab yaradın → Container yaradın (Web seçin) → GTM kodunu saytınıza əlavə edin → GTM daxilində yeni Tag yaradın → Tag tipi olaraq "Google Analytics: GA4 Configuration" seçin → Measurement ID-ni daxil edin → Trigger olaraq "All Pages" seçin → Publish edin.
5. Data Axınını Yoxlamaq
GA4-ün "Realtime" hesabatına baxın. Saytınıza özünüz daxil olun. Əgər Realtime-da özünüzü görürsünüzsə, quraşdırma uğurludur. Əks halda, GTM-in preview rejimini istifadə edərək tag-ın düzgün işlədiyini yoxlayın.
Əsas Metrikalar: Nəyə Baxmalı, Nəyi Gözardı Etməli
GA4-ün interfeysi UA-dan xeyli fərqlidir. İlk dəfə açanda çaşa bilərsiniz. Gəlin əsas metrikaları bir-bir izah edək:
Users (İstifadəçilər)
GA4-də üç növ istifadəçi metrikası var: Total Users (ümumi istifadəçilər), Active Users (aktiv istifadəçilər) və New Users (yeni istifadəçilər). GA4 standart olaraq "Active Users" göstərir — bu, seçilmiş dövrdə saytınızla aktiv şəkildə əlaqə saxlamış (engaged session olan) istifadəçilərdir.
Sessions (Oturumlar)
Sessiya UA-da olduğu kimi, istifadəçinin sayta giriş-çıxış dövrüdür. Amma fərq var: UA-da UTM parametrləri dəyişdikdə yeni sessiya başlayırdı; GA4-də isə sessiya yalnız 30 dəqiqə inaktivlikdən sonra bitir.
Engagement Rate (Əlaqə Nisbəti)
Bu, GA4-ün ən vacib yeniliklərindən biridir. Bounce Rate-in əvəzinə gəlib. Engaged session — aşağıdakılardan ən azı birinə cavab verən sessiyadır: 10 saniyədən çox davam edib, 2 və ya daha çox səhifə baxışı olub, və ya conversion hadisəsi baş verib. Engagement Rate = Engaged Sessions / Total Sessions. Google-un rəsmi sənədlərində bu metrika ətraflı izah olunub.
Niyə Bounce Rate-dən yaxşıdır? Çünki bir bloq yazısına gəlib 5 dəqiqə oxuyan və sonra çıxan istifadəçi UA-da "bounce" sayılırdı. GA4-də isə o, engaged session kimi qeydə alınır — bu, daha doğru bir ölçüdür.
Conversions (Dönüşümlər)
GA4-də istənilən hadisəni (event) "conversion" kimi işarələyə bilərsiniz. Məsələn, form göndərmə, alış-veriş, qeydiyyat — bunların hamısı event-dir. Admin → Events bölməsindən istədiyiniz event-in yanında "Mark as conversion" toggle-ını aktiv edin — vəssalam.
Average Engagement Time (Orta Əlaqə Müddəti)
Bu, istifadəçilərin saytınızda aktiv şəkildə vaxt keçirdiyi orta müddətdir. "Aktiv" — yəni sayt pəncərəsi ön planda, scroll edirlər, oxuyurlar. Tab-ı açıb başqa iş görürlərsə, bu vaxt sayılmır. UA-dakı "Average Session Duration" isə bunu ayırd edə bilmirdi.
Event-Based Model: Hadisə Əsaslı İzləmə Nədir?
Universal Analytics-də hər şey sessiya ətrafında fırlanırdı: pageview, event, transaction — bunların hamısı bir sessiyanın içində baş verən "hit"-lər idi. GA4-də isə HƏR ŞEY event-dir. Səhifə baxışı da event-dir (page_view), scroll da event-dir (scroll), satış da event-dir (purchase).
GA4-də dörd kateqoriya event var:
| Event növü | İzahı | Nümunələr |
|---|---|---|
| Automatically collected | Heç bir konfiqurasiya tələb etmir | page_view, first_visit, session_start |
| Enhanced measurement | Enhanced Measurement aktiv olduqda avtomatik toplanır | scroll, click, file_download, video_start |
| Recommended events | Google-un tövsiyə etdiyi standart adlarla yaratdığınız event-lər | login, sign_up, purchase, add_to_cart |
| Custom events | Öz biznesinizə xas yaratdığınız event-lər | cv_upload, contact_form_submit, price_calculator_used |
Hər event-in parametrləri (parameters) ola bilər. Məsələn, purchase event-inin value, currency, items parametrləri var. Custom event yaratanda da öz parametrlərinizi əlavə edə bilərsiniz.
Praktik nümunə — Azərbaycan biznesləri üçün: Tutaq ki, Bakıda bir turizm agentliyiniz var. Saytınızda tur paketləri var. Siz bu event-ləri izləmək istəyirsiniz: tur səhifəsinə baxış (view_item), qiymət kalkulyatorundan istifadə (price_calculator_used — custom event), müraciət formu göndərmə (generate_lead — recommended event), WhatsApp düyməsinə klik (whatsapp_click — custom event). Bu event-lərin hamısını GTM vasitəsilə asanlıqla quraşdıra bilərsiniz.
Hədəflər və Dönüşümləri Qurmaq: Azərbaycan Biznesləri Üçün
GA4-də "Goals" (hədəflər) artıq yoxdur — əvəzinə, istənilən event-i conversion olaraq işarələyirsiniz. Bu daha sadə və çevik bir yanaşmadır.
Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bizneslərin ən çox izləməli olduğu dönüşümlər:
E-commerce saytları: add_to_cart, begin_checkout, purchase, refund. GA4-ün e-commerce izləmə sistemi çox güclüdür — hər məhsulun adını, kateqoriyasını, qiymətini, miqdarını ayrıca izləyə bilirsiniz.
Xidmət şirkətləri: form_submit (əlaqə formu), phone_click (telefon nömrəsinə klik), whatsapp_click, generate_lead. Bakıda restoran saytları üçün reservation_complete əla bir conversion ola bilər.
Kontent saytları və bloqlar: scroll (səhifənin 90%-nə qədər scroll), file_download, newsletter_signup, video_complete.
Dönüşüm qurmağın ən sadə yolu: GA4 Admin → Events → hadisəni tapın → "Mark as key event" toggle-ını aktiv edin. Əgər izləmək istədiyiniz hadisə siyahıda yoxdursa, GTM vasitəsilə yeni event yaradıb GA4-ə göndərin.
Analitika mütəxəssislərinə tələb artır — əgər bu sahədə karyera qurmaq istəyirsinizsə, BirJob-un Data Analyst bələdçisi sizə yol xəritəsi verəcək.
UTM Parametrləri: Kampaniya İzləmənin Əsası
UTM (Urchin Tracking Module) parametrləri — linklərə əlavə etdiyiniz etiketlərdir ki, trafikin hansı kampaniyadan, hansı kanaldan, hansı kontentdən gəldiyini ayırd edəsiniz. GA4-də kampaniya izləmənin ən fundamental alətidir.
Beş UTM parametri var:
| Parametr | Məqsədi | Nümunə |
|---|---|---|
| utm_source | Trafikin mənbəyi | facebook, instagram, newsletter |
| utm_medium | Marketinq kanalı | cpc, email, social, banner |
| utm_campaign | Kampaniyanın adı | spring_sale_2026, novruz_endirim |
| utm_term | Axtarış sözü (opsional) | baku+hotel, ucuz+bilet |
| utm_content | Reklam variantı (opsional) | banner_red, video_30sec |
Nümunə URL: https://meqaza.az/endirim?utm_source=instagram&utm_medium=social&utm_campaign=novruz_2026&utm_content=story_ad
UTM yaratmaq üçün Google-un Campaign URL Builder alətindən istifadə edə bilərsiniz. Amma daha yaxşı yanaşma — şirkətiniz üçün UTM naming convention (adlandırma qaydası) yaratmaqdır. Məsələn, bütün kampaniya adlarında kiçik hərf istifadə edin, boşluq yerinə alt xətt (_) qoyun, tarix formatını YYYY_MM olaraq standartlaşdırın.
Azərbaycanda ən çox edilən UTM səhvləri:
- UTM istifadə etməmək — reklama pul xərcləyib, nəticəni ölçməmək
- Eyni kampaniya üçün fərqli adlandırma: "novruz", "Novruz", "novruz_2026" — GA4 bunları ayrı kampaniya kimi sayır
- Daxili linklərə UTM qoymaq — saytınızın öz daxili linklərinə UTM əlavə etməyin! Bu, orijinal traffic source-u əzir
- WhatsApp və Telegram linklərini UTM-siz paylaşmaq
Əhəmiyyətli Hesabatlar: Nəyə Fokuslanmalı
GA4-ün hesabat interfeysi UA-dan xeyli fərqlidir. İlk başda çaşdırıcı görünə bilər, amma əsas hesabatları öyrəndikdən sonra çox güclü bir alət olduğunu görəcəksiniz.
1. Acquisition (Əldə Etmə) Hesabatları
User Acquisition: Yeni istifadəçilərin hansı kanaldan gəldiyini göstərir. İlk dəfə saytınıza necə gəliblər — Organic Search, Social, Direct, Referral?
Traffic Acquisition: Bütün sessiyaların (yeni və qayıdan istifadəçilərin) hansı kanaldan gəldiyini göstərir. Fərq vacibdir: User Acquisition istifadəçinin İLK gəlişini, Traffic Acquisition isə HƏR gəlişini izləyir.
Azərbaycan kontekstində: əksər bizneslərin trafikinin böyük hissəsi Instagram-dan gəlir. Amma çox vaxt bu trafik GA4-də "Direct" kimi görünür, çünki Instagram bio-dakı linklərə UTM əlavə edilmir. UTM istifadə etsəniz, əsl mənzərəni görəcəksiniz.
2. Engagement (Əlaqə) Hesabatları
Pages and Screens: Hansı səhifələrin ən çox baxış aldığını, orta əlaqə müddətini, hadisə sayını göstərir. Ən populyar səhifələrinizi tanıyın — onları optimallaşdırın.
Events: Bütün event-lərin siyahısı, sayı və istifadəçi sayı. Hansı event-lərin ən çox baş verdiyini buradan görə bilərsiniz.
Conversions: Yalnız conversion olaraq işarələdiyiniz event-lərin hesabatı. Bu, ən vacib hesabatdır — gündəlik baxmalısınız.
3. Retention (Saxlama) Hesabatları
İstifadəçilərin nə qədərinin saytınıza qayıtdığını göstərir. Cohort analizi ilə müxtəlif dövrlərdə gələn istifadəçilərin davranışını müqayisə edə bilərsiniz. Əgər retention aşağıdırsa, bu, ya kontentinizin, ya da istifadəçi təcrübəsinin problem olduğuna işarədir.
4. Explore (Kəşf) — GA4-ün Ən Güclü Aləti
Explore bölməsi standart hesabatlardan kənara çıxmağınıza imkan verir. Burada öz xüsusi hesabatlarınızı yarada bilərsiniz: Funnel Exploration (satış huniləri), Path Exploration (istifadəçi yolları), Segment Overlap (seqment kəsişmələri), Cohort Exploration. Bu alətlər, xüsusilə e-commerce biznesləri üçün əvəzsizdir.
Google Ads ilə İnteqrasiya
Əgər Google Ads istifadə edirsinizsə, GA4 ilə inteqrasiya MÜTLƏQ lazımdır. Bu inteqrasiya sizə nə verir:
- Conversion import: GA4-dəki dönüşümləri Google Ads-ə import edərək, Smart Bidding strategiyalarının düzgün işləməsini təmin edirsiniz. Yəni, Google-un AI-ı bilir ki, hansı istifadəçilər dönüşüm edir və onlara oxşar istifadəçiləri hədəfləyir.
- Audience sharing: GA4-də yaratdığınız auditoriyaları (məsələn, "son 30 gündə alış-veriş edənlər") Google Ads-də remarketing üçün istifadə edə bilərsiniz.
- Cross-channel attribution: İstifadəçinin alış-veriş etməzdən əvvəl hansı Google Ads reklamlarına, hansı axtarış sözlərinə toxunduğunu görə bilərsiniz.
İnteqrasiya üçün: GA4 Admin → Product Linking → Google Ads Linking → Link edin. Hər iki platformada eyni Google hesabının admin icazəsi olmalıdır.
Google-un rəsmi inteqrasiya sənədləri bu prosesi addım-addım izah edir.
Azərbaycan Bizneslərinin Analitikada Ən Çox Etdiyi Səhvlər
İllər ərzində onlarla Azərbaycan biznesinin analitika hesablarını audit etmişəm. Ən çox rastlaşdığım səhvlər bunlardır:
1. GA4 Quraşdırıb Amma Heç Vaxt Baxmamaq
Bu, ən geniş yayılmış problemdir. Saytçı GA4 kodunu qoyur, biznes sahibi "analitikamız var" deyir, amma heç kim hesabatlara baxmır. Analitika yalnız istifadə edildikdə dəyərlidir.
2. Filtrsiz Data
Öz əməkdaşlarınızın, inkişafçılarınızın trafikini filtrasiya etmirsiniz? O zaman datanız yanlışdır. GA4-də "Internal Traffic" filter-i quraşdırın — ofis IP adresinizi exclude edin.
3. Dönüşüm İzləmənin Olmaması
Sayta nə qədər trafik gəldiyini bilirsiniz, amma bu trafikin nə qədəri müştəriyə çevrildiyini bilmirsiniz. Conversion tracking olmadan, hansı kanalın effektiv olduğunu müəyyən edə bilməzsiniz.
4. Yalnız Vanity Metrics-ə Baxmaq
"Bu ay 10,000 baxış aldıq!" — əla, amma nə qədəri alış-veriş etdi? Pageview, follower sayı — bunlar vanity metrics-dir. Əsl metrikalar — conversion rate, cost per acquisition, customer lifetime value.
5. Attribution Modelini Başa Düşməmək
GA4 standart olaraq data-driven attribution istifadə edir. Bu, Google-un ML modellərinin hər toxunuş nöqtəsinə (touchpoint) kredit paylaşdırmasıdır. Kiçik saytlarda yetərli data olmadıqda, last-click-ə oxşar nəticələr verə bilər. Bunu başa düşmək, marketinq büdcəsini düzgün bölüşdürmək üçün vacibdir.
6. Həddindən Artıq Custom Event Yaratmaq
Hər şeyi izləmək istəyi anlaşılandır, amma 50+ custom event yaratmaq datanı çaşdırır. Əvvəlcə Google-un recommended events-dən istifadə edin, yalnız doğrudan lazım olanda custom event yaradın.
Mənim Fikrim
Azərbaycanda rəqəmsal marketinqin ən böyük problemi data savadlılığının (data literacy) aşağı olmasıdır. Çoxlu biznes Instagram-da reklam verir, Google Ads-ə pul xərcləyir — amma effektivliyi ölçə bilmir. GA4 pulsuz bir alətdir və düzgün istifadə edildikdə, marketinq büdcəsinin 20-30% qənaət edilməsinə imkan verir.
Mən inanıram ki, yaxın 2-3 il ərzində Azərbaycan bazarında analitika bacarıqlarına tələb kəskin artacaq. İndi bu sahəni öyrənən mütəxəssislər ciddi üstünlük qazanacaqlar. GA4 certification (Google-un pulsuz sertifikatı) almaq — yaxşı başlanğıc nöqtəsidir. BirJob kimi platformalarda artıq data analyst və analitika mütəxəssisi vakansiyalarının sayının artdığını görə bilərsiniz.
Amma bir şeyi də qeyd edim: alət nə qədər güclü olsa da, arxasında düzgün suallar verən insan olmalıdır. "Neçə nəfər sayta girib?" yox, "Hansı kanaldan gələn istifadəçilərin conversion rate-i ən yüksəkdir və niyə?" — əsl sual budur.
Praktik Fəaliyyət Planı: İlk 30 Gün
1-ci həftə:
- GA4 hesabı yaradın və sayta kodu əlavə edin (GTM vasitəsilə)
- Enhanced Measurement-ı aktiv edin
- İnternal traffic filter-ini quraşdırın
- Realtime hesabatda datanın gəldiyini yoxlayın
2-ci həftə:
- Biznesiniz üçün ən vacib 3-5 conversion event-i müəyyənləşdirin
- Bu event-ləri GTM vasitəsilə qurun
- GA4-də conversion olaraq işarələyin
- UTM naming convention yaradın
3-cü həftə:
- Google Ads istifadə edirsinizsə, GA4 ilə link edin
- Google Search Console ilə inteqrasiya edin
- İlk Explore hesabatınızı yaradın — sadə bir funnel (məsələn, Səhifə baxışı → Form açma → Form göndərmə)
4-cü həftə:
- İlk aylıq hesabatınızı hazırlayın
- Əsas metriklərə baxın: Top traffic sources, engagement rate, conversion rate
- Gələn ay üçün optimizasiya planı qurun
- Google-un pulsuz GA4 sertifikatını almağa başlayın
GA4-ü Daha da Güclü Edən Əlavə Alətlər
GA4 tək başına güclüdür, amma digər alətlərlə birlikdə daha da effektiv olur:
- Google Looker Studio (keçmiş Data Studio): GA4 datasını vizual dashboard-lara çevirir. Müştərilər və ya rəhbərlik üçün avtomatik hesabatlar yarada bilərsiniz. Tamamilə pulsuzdur.
- Google Search Console: SEO performansınızı GA4 ilə birlikdə analiz edin. Hansı axtarış sözlərinin trafik gətirdiyini, hansılarının konversiyaya çevrildiyini görün.
- BigQuery: GA4-ün pulsuz BigQuery export-u ilə raw data-nı əldə edin. SQL bilən biri komandanızda varsa, bu, inanılmaz güclü bir imkandır. Data analitika sahəsində karyera quranlar üçün BigQuery bilmək böyük üstünlükdür.
- Hotjar/Microsoft Clarity: GA4 sizə NƏ baş verdiyini deyir, heatmap alətləri isə NECƏ baş verdiyini göstərir. Clarity pulsuzdur — quraşdırın.
Mənbələr
- Google Analytics 4 rəsmi sənədləri
- StatCounter — Azərbaycan platforması statistikası
- GA4 Engagement Rate izahı — Google Help
- GA4 + Google Ads inteqrasiya bələdçisi
- Google Campaign URL Builder
- Google Analytics Certification — Skillshop
Bu məqalə reklamyeri.az komandası tərəfindən hazırlanıb.
